FaclairDictionary EnglishGàidhlig

Curling Vocabulary (2) Briathrachas a’ Chròlaidh (2)

We were looking at the Gaelic vocabulary for curling.

Audio is playing in pop-over.

Curling Vocabulary (2)

We were looking at the Gaelic vocabulary for curling. Here’s what we had: cròladh ‘curling’; cròlach ‘curler’; clach-chròlaidh ‘curling stone’; sguabag ‘brush’; sguabadh ‘sweeping’; spèileadh ‘skating, sliding on ice’; a’ chuairteag ‘the house or circles’; a’ bhioraid ‘the tee’; sùil na cuairteig ‘the button’.

In this Litir, we’ll look at other words and phrases connected with curling. The ‘leader’ of the rink is the ‘skip’ in English, sgiobair in Gaelic. The skip throws the final two stones.

The person that throws the first two stones is the ‘lead’. The ‘second’ and ‘third’ come after him.

To throw a stone, the curler puts one foot in the bacan or ‘hack’. He pushes himself off the hack. He must relinquish his hold on the stone’s handle before he reaches Sgor na Caillich or the Hog Line.

The curler must throw the stone with the appropriate weight [strength]. And he must put the correct spin on the stone also. The stone will curl to one side according to the spin on it.

Sometimes the curler will make a draw. That leaves the stone in the house, without hitting another stone. Sometimes, a stone will be left outside the house as a guard-stone.

However, sometimes a stone will be thrown to hit another stone. If it is a ‘takeout’ – sending the second stone out of play, we call it a sgram. Sgram an geàrd! ‘take out the guard-stone!’.

Much in modern curling depends on the sweeping. A curler or two curlers sweep ahead of a stone that is moving. That changes the distance it goes and the path it takes. The sweepers are extremely important.

And the stones themselves are very Scottish. Those in the Olympic Games are made of granite that comes from one island in Scotland - Ailsa Creag, off the coast of Ayrshire.

Briathrachas a’ Chròlaidh (2)

Bha sinn a’ toirt sùil air briathrachas Gàidhlig a’ chròlaidh. Seo na bha againn: cròladh ‘curling’; cròlach ‘curler’; clach-chròlaidh ‘curling stone’; sguabag ‘brush’; sguabadh ‘sweeping’; spèileadh ‘skating, sliding on ice’; a’ chuairteag ‘the house or circles’; a’ bhioraid ‘the tee’; sùil na cuairteig ‘the button’.

Anns an Litir seo, bheir sinn sùil air faclan is abairtean eile co-cheangailte ri cròladh. ’S e an ‘ceannard’ aig an sgioba – an skip ann am Beurla, an sgiobair ann an Gàidhlig. Bidh an sgiobair a’ tilgeil na dà chloiche mu dheireadh.

’S e an neach a thilgeas a’ chiad dà chloich a’ chiad chròlach. Bidh an dàrna cròlach agus an treas cròlach a’ tighinn às a dhèidh.

Airson clach a thilgeil, bidh an cròlach a’ cur aon chas anns a’ bhacan no hack. Bidh e ga phutadh fhèin far a’ bhacain. Feumaidh e a ghreim air làmh na cloiche a leigeil às mus ruig e Sgor na Caillich no the Hog Line.

Feumaidh an cròlach clach a thilgeil leis an neart iomchaidh. Agus feumaidh e toinneamh ceart a chur air a’ chloich cuideachd. Bidh a’ chlach a’ tionndadh gu aon taobh a rèir an toinneimh oirre.

Uaireannan, bidh an cròlach a’ dèanamh tarraing. Bidh sin a’ fàgail na cloiche anns an taigh, gun a bhith a’ bualadh air clach eile. Uaireannan, bithear a’ fàgail clach taobh a-muigh an taighe mar gheàrd no guard-stone.

Ge-tà, uaireannan, bithear a’ dèanamh sgailc le bhith a’ bualadh clach ann an clach eile. Mas e takeout a tha ann – a’ cur na dàrna cloiche a-mach à cluich, canaidh sinn sgram ris. Sgram an geàrd! ‘take out the guard-stone!’.

Tha tòrr ann an cròladh san latha an-diugh an crochadh air an sguabadh. Bidh cròlach no dithis chròlaichean a’ sguabadh air thoiseach air clach a tha a’ gluasad. Bidh sin ag atharrachadh an astair a thèid i agus an t-slighe a ghabhas i. Tha na sguabairean air leth cudromach.

Agus tha na clachan fhèin gu math Albannach. Tha an fheadhainn anns na Geamannan Oilimpigeach air an dèanamh de chlach-ghràin a thig à aon eilean ann an Alba – Creag Ealasaid, far chosta Siorrachd Àir.

An Litir Bheag 1102 An Litir Bheag 1102

Sign-up to our newsletter!

Weekly Gaelic to your inbox, with audio!